Czy mój starszy Ojciec/Matka może mieć depresję?

Pandemia jest czasem szczególnie ciężkim dla seniorów. Odizolowanie społeczne, lęk przed zarażeniem groźnym dla nich wirusem i ograniczenie dostępu do opieki zdrowotnej są czynnikami mocno obciążającymi psychikę ludzi starszych.

Występowanie stanów depresyjnych w populacji osób po 75 r.ż. szacowane jest na około 17% (dane według metaanalizy Luppa i wsp. 2012 r.)

Czynniki wpływające na wystąpienie depresji u seniorów to:

  • procesy starzenia się mózgu,
  • współistniejące choroby somatyczne,
  • czynniki psychospołeczne, np. samotność,
  • poczucie „nieprzydatności” po zakończeniu pracy zawodowej,
  • niedobory żywieniowe, m.in. witaminy D, B12, kwasu foliowego,
  • pogarszająca się sprawność, a tym samym utrata niezależności.

Często osoby nie potrafią same zauważyć, że pogorszenie ich samopoczucia i funkcjonowania jest spowodowane stanami depresyjnymi. Przypisują złe samopoczucie np. chorobom somatycznym, samotności lub niepowodzeniom życiowym. Niestety w depresji nasz ogląd świata i samych siebie jest zaburzony, patrzymy na rzeczywistość „przez czarne okulary”. Z tego powodu bardzo ważna jest rola osób najbliższych, gdyż to one mogą pierwsze zauważyć, że dzieje się coś złego z naszym stanem psychicznym.

Jakie zmiany w funkcjonowaniu i zachowaniu naszych Seniorów powinny nas zaniepokoić?

Bądźmy wyczuleni na utrzymujące się ponad dwa tygodniu lub często nawracające objawy, takie jak:

  • obniżenie nastroju,
  • nadmierna drażliwość,
  • utrata zainteresowań, brak zadowolenia z wcześniej lubianych aktywności,
  • wzmożona męczliwość, brak energii,
  • szybkie pogarszanie się koncentracji i uwagi,
  • poczucie winy, małej wartości, braku sensu życia, niska samoocena,
  • wycofywanie się z kontaktów społecznych,
  • częste myślenie i mówienie o śmierci,
  • pogorszenie apetytu,
  • zaburzenia snu,
  • nadmierne koncentrowanie się na chorobach i dolegliwościach somatycznych.

Pomocą w diagnozowaniu depresji u osób starszych może być „Geriatryczna skala oceny depresji” (Geriatric Depression Scale – GDS). Pamiętajmy jednak, że jest to tylko narzędzie pomocnicze, może dawać wyniki fałszywie ujemne lub fałszywie dodatnie.

Jeśli podejrzewamy występowanie stanów depresyjnych u naszych Seniorów doradźmy im i pomóżmy zorganizować wizytę konsultacyjną u lekarza psychiatry.

Pamiętajmy, że przedłużające się, nieleczone stany depresyjne mogą być bardzo niebezpieczne. Pogarszają nie tylko nasze codzienne funkcjonowanie, ale również przyczyniają się do nasilenia już występujących chorób somatycznych. W ciężkich przypadkach mogą również powodować pojawienie się myśli i tendencji samobójczych.

lek. med. Anna Majczak-Grybczuk, specjalista psychiatra